و مستحب آن است كه اتيان به اين سه مرتبه نمايد ، دفعهء أولى واجب و دو مرتبهء بعد مستحب ، بعد از فراغ از يك مرتبه يا سه مرتبه مستحب اين است استغفار نمايد به اين نحو كه بگويد « أستغفر اللَّه ربي و أتوب اليه » يا بگويد اللهم اغفر لي ذنوبي ، بلكه ممكن است كه بگوئيم « اللهم اغفر لي » أولى و أنسب است ، چنانچه وجه آن در مطالع الانوار مبين است . چهارم : اختلاف كرده‌اند فقهاء در تعيين اخفات در تسبيحات أربع بدل حمد و جواز جهر در آن ، ابن ادريس در كتاب سرائر تصريح فرموده به جواز جهر و عدم تعين اخفات ، و مرحوم علامه در تذكره و نهاية الاحكام « 1 » اختيار اين قول فرموده ، و همچنين شيخ أبو العباس در محرر « 2 » و موجز « 3 » ، و صاحب ذخيره در ذخيره و كفايه ، و علامه مجلسى در بحار « 4 » ، جماعت مذكوره در كتب مذكوره تصريح فرموده‌اند به جواز جهر و عدم تعين اخفات ، و اين ظاهر مىشود از مرحوم علامه در كتاب تحرير . أحوط بل أظهر در مسأله تعين اخفات و عدم جواز اجهار است ، و اين قول محققين از فقهاء است ، و شهيد ثانى در شرح ارشاد و شرح الفيه اين قول را نسبت به مشهور داده است . و همچنين شيخ حسين بن عبد الصمد در شرح الفيه . پنجم : ظاهر اين است كه تخيير ما بين سورهء مباركهء حمد و تسبيحات أربع قبل از شروع به يكى از اين دو است . و اما هرگاه شروع به يكى از اين دو نمود ظاهر اين است آنچه را كه شروع نموده در حق او متعين مىشود ، عدول از آن

--> « 1 » نهاية الاحكام ج 2 / 469 . « 2 » المحرر چاپ شده در رسائل عشر ابن فهد ص 157 . « 3 » الموجز چاپ شده در رسائل عشر ابن فهد ص 78 . « 4 » بحار الانوار ج 85 / 95 .